ဒေါ်လာဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ငွေကြေးဖြစ်ပေမဲ့ အဲ့ဒီကဖြစ်လာတဲ့ ပြဿနာတွေကတော့ ခင်ဗျားတို့ ပြဿနာပါပဲ...

 

အမေရိကန်သမ္မတ ရစ်ချက်နစ်ဆင် (Richard Nixon) ဟာ ရုပ်မြင်သံကြားရှေ့မှာ ထိုင်နေတဲ့ သန်းပေါင်းများစွာသော လူထုကို ကြည့်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးရဲ့ စီးပွားရေးသမိုင်းကို တစ်သက်စာပြောင်းလဲပစ်မယ့် စကားတစ်ခွန်းကို ပြောလိုက်ပါတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ "ဒေါ်လာကို ရွှေနဲ့ လဲလှယ်ပေးတော့မှာ မဟုတ်ဘူး" ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ပါပဲ။

အဲ့ဒီအချိန်မှာ ကမ္ဘာကြီး တုန်လှုပ်သွားတယ်။ ဥရောပနဲ့ ဂျပန်က စီးပွားရေးခေါင်းဆောင်တွေ ထိတ်လန့်တကြားနဲ့ ဝါရှင်တန်ကို ဖုန်းဆက်ကြတယ်။ အဲ့ဒီတုန်းက အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဂျွန် ကော်နယ်လီ (John Connally) က တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ခပ်အေးအေးပဲ ပြန်ပြောလိုက်တယ် - "The dollar is our currency, but it's your problem." (ဒေါ်လာဟာ ငါတို့ရဲ့ ငွေကြေး၊ ဒါပေမဲ့ မင်းတို့ဆီမှာဖြစ်နေတဲ့ ဒုက္ခတွေကတော့ မင်းတို့ပြဿနာပဲ။)

ဒီစကားဟာ ယနေ့ထက်ထိ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးလောကရဲ့ အမှောင်မိုက်ဆုံးနဲ့ အရှိန်အဝါအကြီးဆုံး "အာဏာပြမှု" တစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပါ။ စီးပွားရေးသမားတစ်ယောက်အနေနဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ ဆိုင်မှာ၊ ကုမ္ပဏီမှာ ဒေါ်လာဈေးတက်လို့ ပစ္စည်းပြတ်တာ၊ အရှုံးပေါ်တာတွေဟာ ခင်ဗျားညံ့လို့ မဟုတ်ဘဲ ဒီ "စက္ကူစိမ်း" တွေရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ထောင်ချောက်ထဲ ရောက်နေလို့ပဲ။

ဒေါ်လာဟာ သူ့အလိုလို တန်ဖိုးရှိလာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ Branding Strategy နဲ့ Monopoly (လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု) ရဲ့ အထွတ်အထိပ်ပါပဲ။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးမှာ ကမ္ဘာကြီးက ပျက်စီးနေပြီ။ နိုင်ငံတိုင်းမှာ ငွေမရှိတော့ဘူး။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ အမေရိကန်က "Bretton Woods" ဆိုတဲ့ စနစ်ကို ချပြတယ်။ "မင်းတို့အားလုံး ဒေါ်လာကိုပဲ သုံး၊ ငါတို့က အဲ့ဒီဒေါ်လာကို ရွှေနဲ့ အာမခံပေးထားမယ်" လို့ ကတိပေးခဲ့တယ်။ ဒါဟာ စီးပွားရေးလောကရဲ့ အကြီးမားဆုံး "Trust Building" (ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ခြင်း) ပါပဲ။

၁၉၆၀ ကျော်မှာ အမေရိကန်ဟာ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲကြောင့် ငွေတွေ အလွန်အကျွံသုံးခဲ့တယ်။ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တွေက သံသယဝင်လာပြီး "ငါတို့ဆီက ဒေါ်လာတွေကို ရွှေနဲ့ ပြန်လဲပေးတော့" လို့ တောင်းဆိုကြတယ်။ ဒါဟာ Bank Run ဖြစ်သလိုပါပဲ။ အမေရိကန်မှာ လဲပေးစရာ ရွှေမလောက်တော့ဘူး။

အမေရိကန်သမ္မတ ရစ်ချက်နစ်ဆင် (Richard Nixon) ဟာ ရှုံးနိမ့်မှုကို လက်မခံချင်ဘူး။ သူဟာ Innovator တစ်ယောက်လို တွေးခဲ့တယ်။ "ငါတို့မှာ ရွှေမရှိတော့ရင် ရွှေမလိုတဲ့ ငွေကြေးစနစ်ကို တီထွင်လိုက်မယ်" ဆိုပြီး ကမ္ဘာကြီးကို 'အာမခံချက်မရှိတဲ့ စက္ကူ' တွေ လက်ထဲ ထိုးထည့်ပေးလိုက်တယ်။ ဒါဟာ စီးပွားရေးသမိုင်းမှာ အကြီးမားဆုံးသော "Pivot" (လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲခြင်း) တစ်ခုပါ။

သင့်ရဲ့ လုပ်ငန်းမှာ "ယုံကြည်မှု" (Trust) ဟာ အစစ်အမှန် အရင်းအနှီး (Capital) ထက် ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ ဒေါ်လာဟာ ရွှေနဲ့ အာမခံစရာ မလိုတော့ဘဲ လူတွေရဲ့ "ယုံကြည်မှု" တစ်ခုတည်းနဲ့ လည်ပတ်နေတာပါ။ သင့်ကုန်ပစ္စည်းဟာ တန်ဖိုးရှိနေစရာ မလိုဘူး၊ ဝယ်သူက "ဒါဟာ ငါ့အတွက် တန်ဖိုးရှိတယ်" လို့ ယုံကြည်သွားအောင် Branding လုပ်နိုင်ရင် သင် ဈေးနှုန်းကို စိတ်ကြိုက် သတ်မှတ်လို့ရပါတယ်။

ရွှေနဲ့ လမ်းခွဲပြီးနောက် ဒေါ်လာဟာ တန်ဖိုးမရှိတဲ့ စက္ကူဖြစ်သွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်ဟာ ပါးနပ်တဲ့ Strategy တစ်ခုကို သုံးခဲ့တယ်။ အဲ့ဒါကတော့ "Petrodollar" ပါပဲ။

ဆော်ဒီအာရေဗျနဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခု လုပ်လိုက်တယ် - "မင်းတို့ဆီက ရေနံကို ဝယ်ရင် ဒေါ်လာနဲ့ပဲ ရောင်းရမယ်။ အဲ့ဒီအတွက် ငါတို့က မင်းတို့ကို စစ်ရေးအရ အကာအကွယ်ပေးမယ်။"

ဒီဆုံးဖြတ်ချက်က ဒေါ်လာကို "မရှိမဖြစ်" (Essential Product) ဖြစ်သွားစေတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်က ဘယ်နိုင်ငံမဆို စက်ရုံတွေ လည်ပတ်ချင်ရင်၊ ကားမောင်းချင်ရင် ရေနံလိုတယ်။ ရေနံလိုချင်ရင် ဒေါ်လာရှိမှရမယ်။

ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ဒါမှမဟုတ် ဂျပန်ယန်းငွေတွေဟာ ဒေါ်လာကို မယှဉ်နိုင်တာက သူတို့မှာ ဒီလို "Ecosystem" (ဂေဟစနစ်) မရှိလို့ပါ။ အမေရိကန်ဟာ ငွေကြေးတင် ရောင်းတာမဟုတ်ဘူး၊ "လုံခြုံရေး" နဲ့ "အဆင်ပြေချောမွေ့မှု" ကိုပါ တွဲရောင်းလိုက်တာပါ။

ပစ္စည်းတစ်ခုတည်း ရောင်းတာထက် သင့်ပစ္စည်းကို သုံးဖို့အတွက် တခြားအရာတွေပါ လိုအပ်လာအောင် ဖန်တီးပါ။ (ဥပမာ - Apple က iPhone တင်မကဘဲ iCloud, App Store စတာတွေနဲ့ ပိတ်လှောင်ထားသလိုမျိုး)။ ပြိုင်ဘက်ရဲ့ Product ကိုပဲ ကြည့်ပြီး မပြိုင်ပါနဲ့။ သူတို့ရဲ့ Distribution Network (ဖြန့်ဖြူးရေးကွန်ရက်) နဲ့ ဘယ်အရာက သူတို့ကို မရှိမဖြစ် ဖြစ်စေသလဲဆိုတဲ့ 'Hidden Advantage' ကို ရှာပါ။

ဒေါ်လာရဲ့ အောင်မြင်မှုဟာ သေချာတွက်ချက်ထားတဲ့ Business Strategy တွေကြောင့်ပါ။

ဒေါ်လာပေါ်က "In God We Trust" ဆိုတဲ့ စာသားနဲ့ အမေရိကန်အလံဟာ "Freedom" နဲ့ "Success" ကို ကိုယ်စားပြုတယ်။ လူတွေဟာ စက္ကူကို ကိုင်ထားတာမဟုတ်ဘဲ "အမေရိကန်အိပ်မက်" ကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ အစုရှယ်ယာကို ကိုင်ထားသလို ခံစားရအောင် လုပ်ထားတာပါ။

ဒေါ်လာဈေး တက်လာရင် ခင်ဗျားတို့ အရှုံးပေါ်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားတို့ ဘာလို့ ဒေါ်လာကိုပဲ ဆက်စုနေကြသလဲ? အဖြေကတော့ "Fear of Missing Out" (FOMO) နဲ့ "Safety Net" စိတ္တဗေဒပါ။ လူတွေဟာ မရေရာတဲ့အချိန်မှာ အင်အားအကြီးဆုံးအရာနောက်ကိုပဲ လိုက်ကြစမြဲပါ။

ဒေါ်လာဟာ ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံး Scalable Product ပါ။ အမေရိကန် ဗဟိုဘဏ် (Fed) က ကွန်ပျူတာပေါ်မှာ ခလုတ်တစ်ချက်နှိပ်လိုက်တာနဲ့ ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ ထွက်လာတယ်။ ကုန်ကြမ်းဖိုး (Raw Material) မရှိဘူး။ ဒါပေမဲ့ တစ်ကမ္ဘာလုံးက လူတွေကတော့ အဲ့ဒီစက္ကူရဖို့ ချွေးထွက်အောင် အလုပ်လုပ်ရတယ်။ ဒါဟာ စီးပွားရေးလောကရဲ့ အမြင့်ဆုံး Leverage ပါပဲ။

နေ့တိုင်း သတင်းတွေမှာ "ဒေါ်လာဈေး ဘယ်လောက်ဖြစ်သွားပြီလဲ" ဆိုတာကို လူတွေ စောင့်ကြည့်နေရအောင် လုပ်ထားခြင်းဖြင့် ဒေါ်လာဟာ လူတွေရဲ့ "Attention" (အာရုံစိုက်မှု) ကို အမြဲရနေအောင် ဖန်တီးထားပါတယ်။

သင့်လုပ်ငန်းဟာ လူတွေရဲ့ အာရုံစိုက်မှု (Attention) ကို ဘယ်လောက်ရသလဲ? Attention ရှိတဲ့နေရာမှာ ငွေရှိပါတယ်။ Pricing ကို သတ်မှတ်တဲ့အခါ ကုန်ကျစရိတ်ပေါ်မှာပဲ အခြေမခံပါနဲ့။ ဝယ်သူရဲ့ "ကြောက်ရွံ့မှု" ဒါမှမဟုတ် "မျှော်လင့်ချက်" ပေါ်မှာ မူတည်ပြီး Value-based Pricing သတ်မှတ်ပါ။

ဒေါ်လာရဲ့ အားသာချက်ဟာ သူ့ရဲ့ အားနည်းချက်လည်း ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ "ဒေါ်လာဟာ ငါတို့ ငွေကြေး၊ မင်းတို့ ပြဿနာ" ဆိုတဲ့ မာန်မာန (Ego) ကြောင့် အမေရိကန်ဟာ သူ့ရဲ့ ပြည်တွင်းကြွေးမြီတွေကို ဂရုမစိုက်တော့ဘူး။

ကုမ္ပဏီတစ်ခု အရမ်းအောင်မြင်လာတဲ့အခါ Founder တွေဟာ "ငါတို့ ဘာလုပ်လုပ် အောင်မြင်မှာပဲ" ဆိုတဲ့ Greed (လောဘ) ထဲ ကျရောက်သွားတတ်တယ်။ အမေရိကန်ဟာ ဒေါ်လာကို အလွန်အကျွံ ရိုက်ထုတ်ခြင်းဖြင့် Inflation (ငွေဖောင်းပွမှု) ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးဆီ တင်ပို့ (Export) လုပ်နေပါတယ်။

အခုအချိန်မှာ BRICS (ဘရာဇီး၊ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ တောင်အာဖရိက) လို ပြိုင်ဘက်တွေက ဒေါ်လာကို ကျော်ဖြတ်ဖို့ ကြိုးစားလာကြပြီ။ ဒါဟာ Nokia က သူ့ရဲ့ Symbian OS ကိုပဲ ဖက်တွယ်ထားတုန်းမှာ Android ထွက်လာသလိုမျိုး အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

"The dollar is our currency, but it's your problem." ဆိုတဲ့ စကားဟာ ခင်ဗျားရဲ့ စီးပွားရေးအတွက် အကြီးမားဆုံး သင်ခန်းစာတစ်ခု ပေးထားပါတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ "တခြားသူ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကစားကွင်းမှာ ကစားနေသရွေ့ ခင်ဗျားဟာ အမြဲတမ်း ဒုတိယပဲ ဖြစ်နေလိမ့်မယ်" ဆိုတာပါပဲ။

ဒေါ်လာဟာ အင်အားကြီးနေဦးမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ စမတ်ကျတဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ခင်ဗျားဟာ ဒေါ်လာဈေးကို ထိုင်ကြည့်ပြီး ညည်းတွားနေမယ့်အစား -

၁။ သင့်ရဲ့ ဝင်ငွေလမ်းကြောင်းကို Diversify လုပ်ပါ။

၂။ ဒေါ်လာထက် ပိုခိုင်မာတဲ့ "Brand Value" ကို တည်ဆောက်ပါ။

၃။ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးရဲ့ မက်ခရို (Macro) လားရာကို အမြဲမျက်ခြေမပြတ်ပါစေနဲ့။

အကယ်၍ မနက်ဖြန်မှာ ဒေါ်လာဟာ ကမ္ဘာ့အသုံးအများဆုံး ငွေကြေးမဟုတ်တော့ဘူးဆိုရင် ခင်ဗျားရဲ့ စီးပွားရေးဟာ ဆက်ရှင်သန်နိုင်ပါ့မလား? ဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေဟာ ခင်ဗျား လုပ်ငန်းရဲ့ "ခံနိုင်ရည်အား" (Resilience) ပါပဲ။

ငွေထက် ယုံကြည်မှုကို အရင်စုဆောင်းပါ။ အကျပ်အတည်းတွေ့ရင် စနစ်ဟောင်းကို ဖျက်ပြီး လမ်းကြောင်းသစ် (Pivot) ရှာရဲတဲ့ သတ္တိရှိပါ။
ပစ္စည်းတစ်ခုတည်း ရောင်းမယ့်အစား ဝယ်သူ ထွက်မသွားနိုင်အောင် Ecosystem တစ်ခု ဖန်တီးပါ။
ကိုယ့်ဆိုင်ထဲမှာပဲ တွေးမနေပါနဲ့။ ကမ္ဘာ့အဖြစ်အပျက်တွေက သင့်အိတ်ကပ်ထဲက ငွေကို ဘယ်လိုသက်ရောက်နေသလဲ အမြဲလေ့လာပါ။

#BusinessStrategy #Dollar #Economics #SuccessMindset #StartupMyanmar